Титульная

Биография

Фотографии

Воспоминания

Произведения

Вечер памяти


"Джунгли"


(Чын лийше)

Пеш шыгыр да лÿпката чодра. Пушеҥге-влак нылле метр кÿкшытыш нöлталтын, вуй тура шогышо экваторысо кечымат ÿмылтат. Чодраште лÿмынак лÿпката лийже манме гай, нине великан пушеҥге-влакын мучашышт лаштра, эн мучаштышт леведыщ гай лопка лышташ-влак шарлен шогат. Пушеҥге-влак кокла дене каяшат шыгыр. Южо вере гына коклан-коклан йолгорно пернеда, тыштыжат пÿгырныде эрташ ок лий. Йолгорно кок вечат метр марте кÿжгытан пушеҥге-влакын рyдышт чÿчкыдо кынела мучашдымын шогат…
Теве лап вер. Эрташ лийдыме кушкыл-влак…
Курыклан верлаште ÿмырышт мучко ужарген шогышо, я жаплан гына лышташым велыше тропический пушеҥге-влак кавам шÿтен шогат, я пÿнчö-влакат коедат.
Чыла нине вер-шoрлам эскерен, корнылан лÿмынак чышнек верым ойырен, еҥ вашка. Тудлан тыште чылажат палыме. Йырым-йырыште тÿрлыжат шинчалан перна. Теве пушеҥгыла коклаште обезьян-влак шургат, торштылыт. Тыште гиббон, макак, лемур да моло тÿрлö обезьянымат ужаш лиеш. Лап верлаште тÿрлö шучко кишке-влак коштыт-шолыт, ончалаш лийдымын карме-влак пöрдыт. Обезьян-влакым ончен, воштылметым ок шиж, а южо шучко верлаште кажне йолтошкалтыште шиждымын капетым сÿсандара. Теве шукат от эрте, ончычсо шучкылыкетым, мотор тÿсан фазан, йомакысе тулкайык гай павлин-влак кумылетым нöлталыт да мондыктарат. Нуно тыште йоршын огыт лÿд: корныеҥ нунылан нимо осалымат ок ыште. Тудо уэш да уэш то кавам левед шогышо бамбукан чордам, то лап верлам, курыклам эрта, ончыко вашка. Теве коклан носорог, слон йyкым колеш. Леопард да тигр гына ала-кушан йымен возыныт, йÿкышт ок шокто. Но нунын нерген шонкалаш жап уке: корно але кужу, вершыке миен шуаш кÿлеш. Корныеҥ чонжо дене тушто, салтак-влак коклаште. Ыштышаш да шуктышаш паша нерген шонымаш ик жапланат уш гыч ок лек. Сеҥымешке кредалаш, шке Родиным – Вьетнамым – тушман кид гыч утараш – теве мо тудын ушыштыжо пöрдыш, ончыко писын да писын вÿда!
Теве корно изиш йоҥгештме гай лие, варажым уэш йöршеш гаяк ваш пурныш. Тыгай верлаштыже ала-мыняр торашке ончык кайшаш жап арам йомеш. Но чыла тиде ыш сите: ала-кушечын кенета тигр тöрштен лекте да корно ÿмбалан шогале. Тиде вучыдымын лие, шонымашат жаплан кÿрльö. Минута – чыла! Илаш але пыташ? Но шонап жап уке. Корныеҥ ыш шогал, шке корныж дене вик ончыко ошкыльо. Тигр тидым, очыни, йöршын ыш вучо. Тудо корно гыч кораҥе да, öрдыш шогалын, корныеҥым эртарен колтыш…
- Кузе тый лÿдын отыл? – толын шумекше, корныеҥ деч йолташышт-влак йодыт. – Вет тый шкетын лÿп чодраште джунглин озаж дене вашлийынат?
- Джунгли озаже ме шке улына! – тудо нунылан вашештен. – Вашке чумыр Вьетнамжат шкенан кидыште лиеш!
Тидым каласышат, толшо еҥын ушанлын ончалше шинчаштыже молгунамсе гаяк мыскарам ыштымыже палдырныш:
- Вет адакше тигр кажне еҥ деке ок пиш. Тудо – шучко хищник; но мутланен мошта ыле гын, «колонизатор» манмек, шогымо верешыжак пудешталт колы ыле, очыни? – воштылале.
Салтак-влак лагерьым рyжге воштылмо йÿк сургалтарыш. Колонизатор-хищник ден тигр-хищникым мастарын таҥастарымаш пше оҥайын лекте. Салтак-влак пе?гыдын винтовкыштым кормыштыльыч. Шуко жап юватылде, нуно шке эрыкышт верч походышко тарванышт.
- Вÿдо мемнан, Хо Ши Мин! Эрык верч, тушман ваштареш!
Толшо еҥже Хо Ши Мин ыле, Вьетнам Республикын Президентшле.



С.М. Кушаков
14.07.1955